آیا ظهور امام زمان (عج) بستگی به تعداد یاران ایشان دارد یا به شرایط و اوضاع حاکم بر زمان؟
غم مخور ایام هجران رو به پایان میرود/ این خماری از سر ما میگساران میرود
پرده را از روی ماه خویش بالا میزند/ غمزه را سر میدهد، غم از دل و جان میرود[۱]
پاسخ به این سؤال: ظهور حضرت مهدی (عج) یک فرمان حتمی و قطعی خداوند است و یکی از نوامیس آفرینش بشر است که اگر نباشد، آفرینش بشر، در واقع، به هدف نهایی نمیرسد. خداوند انسان را برای تکامل آفریده است، جامعه انسانیت را برای کمال آفریده است اگر با ظلم و جور، این جامعه نابود شود، هدف آفرینش انسان «و ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون»[۲] تأمین نشده است.[۳] اما این که آیا این قیام جهانی و ظهور حضرت به چه مؤلفههایی بستگی دارد به یقین قیامی به آن گستردگی فقط به تعداد یاران بستگی ندارد؛ بلکه عوامل و زمینههای دیگری باید وجود داشته باشد تا حضرت ظهور و قیام نماید و عدالت الهی را گسترش داده و جهانی نماید. گفتنی است حضرت مهدی (عج) ظهور میکند تا تشکیل حکومت اسلامی جهانی بدهد. از این رو ظهور حضرت زمانی به وقوع میپیوندد که چنین زمینهای هم وجود داشته باشد و اینک آمادگیهای لازم را برای ظهور ذکر میکنیم:
۱- آمادگی فکری و فرهنگی: یعنی سطح افکار مردم جهان چنان بالا رود که بدانند مثلاً مسأله «نژاد» یا «مناطق مختلف جغرافیایی» مسأله قابل توجهی در زندگی بشر نیست و تفاوت رنگها و زبانها و سرزمینها نمیتواند بشر را از هم جدا سازد. قرآن کریم هم شایستگی و صلاحیت را شرط آن انقلاب دانسته است و میفرماید: ما در زبور نوشتیم که بندگان شایسته و صلاحیتدار ما قدرت زمین را به دست میگیرند.»[۴] پس به یقین حضرت زمانی ظاهر میشود که سطح افکار مردم بالا باشد.
۲- آمادگی اجتماعی: مردم جهان باید از ظلم و ستم و نظامات موجود خسته شوند، تلخی این زندگی مادی ویک بعدی را احساس کنند و حتی از این که ادامه این راه یک بعدی ممکن است در آینده مشکلات کنونی را حل کند، مأیوس گردند. امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: تا همه اصناف مردم به حکومت نرسند، حضرت مهدی قیام نمیکند! برای اینکه وقتی حکومتش را تشکیل داد، کسی نگوید: اگر ما هم به حکومت میرسیدیم با عدالت رفتار میکردیم.[۵]
۳- آمادگیهای تکنولوژی و ارتباطی: برخلاف آنچه بعضی میپندارند که رسیدن به مرحله تکامل اجتماعی و رسیدن به جهانی آکنده از صلح و عدالت، تنها با نابودی تکنولوژی جدید امکانپذیر است، وجود این صنایع پیشرفته نه تنها مزاحم یک حکومت عادلانه جهانی نخواهد بود، بلکه شاید بدون آن وصول به چنین هدفی محال باشد… سپس میافزاید: معجزه، استثنایی است منطقی در نظام جاری طبیعت، برای اثبات حقانیت یک آیین آسمانی، نه برای اداره همیشگی نظام جامعه.[۶]
۴- آمادگیهای فردی: حضرت مهدی (عج) زمانی ظهور میکند که یاران آمادهای داشته باشد؛ زیرا او میخواهد جهانی را اصلاح کند و حکومت جهانی قبل از هر چیز نیازمند عناصر آماده و با ارزش انسانی است تا بتواند بار سنگین چنان اصلاحات وسیعی را به دوش بکشد. و این در درجه اول به بالا بردن سطح اندیشه و آگاهی و آمادگی روحی و فکری برای پیاده کردن آن برنامه عظیم نیاز دارد.
امام صادق ـ علیه السّلام ـ میفرماید: امام زمان (عج) ظهور نمیکند، مگر آنکه تعداد آنان به دههزار نفر برسد.[۷] و شیخ حر عاملی میگوید: در روایت است که تعداد کامل سپاه امام زمان (عج) صدهزار نفر است.[۸]
۵- آمادگی نظامی: مسلمان باید همیشه آمادگی نظامی و نیروی سلحشوری داشته باشد تا به هنگام طلوع طلایع حق، به صف پیکارگران رکاب مهدی (عج) بپیوندد و در آن نبرد بزرگ حق و باطل، حماسه آفریند و کمک رساند. امام صادق ـ علیه السّلام ـ منتظران را فرامیخواند تا همواره نیرومند و مسلح باشند و دوره انتظار مهدی (عج) را با دست پر، به سر آورند:[۹] «باید هر یک از شما برای خروج قائم (عج) اسلحه تهیه کند، اگر چه یک نیزه»[۱۰]
خلاصه سخن: هر نهضت و انقلابی در صورتی امکان پیروزی دارد که زمینه آن از هر جهت فراهم باشد و اوضاع و شرایط کاملاً آماده باشد. یکی از شرایط مهم موفقیت این است که عموم ملت خواستار آن انقلاب باشند و افکار عمومی برای تأیید و پشتیبانی آن آماده باشند. قیام حضرت مهدی (عج) نیز از این قاعده و قانون خارج نیست و علاوه بر این به آمادگیهای دیگری از جمله آمادگی فکری، تکنولوژیکی و ارتباطی و نیز آمادگی نظامی نیز، نیاز است. بنابراین ظهور امام زمان (عج) هم به یاران و هم به شرایط و اوضاع جامعه جهانی بستگی دارد و علاوه بر آنچه گفته شد، رازورمزهای دیگری[۱۱] هم برای قیام حضرت وجود دارد که خدای دانا از زمان پیدایش آنها با خبر است. هرگاه همه امورات مربوط به آن قیام جهانی جایگاه خویش را بیابند، ظهور نیز محقق خواهد شد.
محمد بن مسلم میگوید: امام صادق ـ علیه السّلام ـ به من فرمودند:
هر کس وقت ظهور را برایت تعیین کرد،از تکذیب کردنش باک نداشته باش؛زیرا ما برای ظهور وقتی تعیین نمی کنیم.[۱۲]
——————————————————————————–
[۱] -دیوان امام خمینی (ره) ، ص ۱۱۱.
[۲] – ذاریات، آیة ۵۶.
[۳] – فصلنامة تخصصی انتظار، سال دوم، شمارة پنجم، پاییز ۱۳۸۱، ص ۲۲ در محضر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی.
[۴] – ابراهیم امینی، دادگستر جهان، انتشارات شفق، چاپ قدس، ص ۲۴۱، حکومت جهانی مهدی (عج) ، شیرازی، انتشارات نسل جوان، چاپ یازدهم، ص ۱۰۰.
[۵] – مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۴۴ مؤسسة الوفاء بیروت.
[۶] – حکومت جهانی مهدی (عج) ، ص ۸۲، انتشارات نسل جوان، چاپ یازدهم.
[۷] – نعمانی، غیبة، ۳۶۰ هجری قمری، کتابفروشی صدوق، تهران ص ۳۰۷. حر عاملی، اثبات الهداة، چاپخانه علمیه قم، ج ۳، ص ۵۴۸.
[۸] – اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۷۸، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۰۷، ۳۶۷، مؤسسة الوفاء بیروت.
[۹] – محمد رضاحکیمی، خورشید مغرب، چاپ بیست و سوم، نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ص ۲۷۴.
[۱۰] – بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۶۶.
[۱۱] – گفتنی است در روایت از امام صادق ـ علیه السّلام ـ آمده است حضرت مهدی (عج) ظاهر نمی شود تا نطفة افراد با ایمانی که در صلب کافران و منافقان ودیعه نهاده شده است خارج شوند. (اثبات الهداة، ج ۷،ص ۱۰۵).
[۱۲]- بحارالانوار، ج۵۲، ص ۱۰۴ – ۱۱۷
